Η ελληνική βιοτεχνία διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη
– 12 προτεραιότητες από το 1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο
Κοινό μέτωπο των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης για 73.000 επιχειρήσεις
Με 12 συγκεκριμένες προτεραιότητες για την ενίσχυση της ελληνικής παραγωγής και ένα σαφές μήνυμα προς την Πολιτεία ολοκληρώθηκε το 1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο: η μικρή βιοτεχνία δεν μπορεί να παραμένει στο περιθώριο της αναπτυξιακής πολιτικής, την ώρα που καλείται να αντιμετωπίσει αυξημένο λειτουργικό κόστος, περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια, ελλείψεις εργαζομένων και ένα σύνθετο διοικητικό περιβάλλον.
Τα Βιοτεχνικά Επιμελητήρια Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, που εκπροσωπούν περίπου 73.000 επιχειρήσεις, δίνουν στη δημοσιότητα τα αναλυτικά συμπεράσματα της πρώτης κοινής εθνικής διοργάνωσής τους, θέτοντας τις βάσεις για έναν ουσιαστικό και διαρκή διάλογο με την Πολιτεία.
Το συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στις 12 Οκτωβρίου στην Αθήνα, ανέδειξε ότι η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας δεν μπορεί να περιορίζεται στις μεγάλες επενδύσεις. Χρειάζεται να περιλαμβάνει τις χιλιάδες μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις που στηρίζουν την απασχόληση, διατηρούν την τεχνογνωσία και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εγχώριας μεταποίησης.
Από τις διαπιστώσεις, πλέον, ζητούμενο είναι οι αποφάσεις και οι παρεμβάσεις με μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Οι 12 προτεραιότητες για τη βιοτεχνία του αύριο
Από τις εργασίες του συνεδρίου προέκυψε ένας ολοκληρωμένος οδικός χάρτης, με βασικούς άξονες:
- Πρόσβαση στη χρηματοδότηση, με εργαλεία προσαρμοσμένα στις ανάγκες των μικρών και πολύ μικρών παραγωγικών επιχειρήσεων.
- Βιώσιμη ρύθμιση οφειλών, με έμφαση στις 120 δόσεις, στη μείωση των επιβαρύνσεων και στην προστασία της επιχειρηματικής ρευστότητας.
- Μείωση του ενεργειακού κόστους, με στοχευμένη στήριξη των μικρών ενεργοβόρων επιχειρήσεων και δυνατότητες επενδύσεων στην εξοικονόμηση ενέργειας.
- Περιορισμό της γραφειοκρατίας, με ουσιαστική απλούστευση διαδικασιών και διασύνδεση των δημόσιων υπηρεσιών.
- Ταχύτερες και σαφέστερες αδειοδοτήσεις, με σταθερούς κανόνες και προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα.
- Σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο άσκησης και αδειοδότησης των τεχνικών επαγγελμάτων, με διασφάλιση της επαγγελματικής επάρκειας, της ποιότητας και της ασφάλειας.
- Αναβάθμιση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, με ενίσχυση της μαθητείας και ουσιαστική σύνδεση με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
- Ψηφιακό μετασχηματισμό της παραγωγής, με αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών.
- Σύνδεση καινοτομίας και εξωστρέφειας, με στήριξη της έρευνας, της πιστοποίησης και της πρόσβασης σε νέες αγορές.
- Αναβάθμιση των επιχειρηματικών και βιοτεχνικών πάρκων, με σύγχρονες υποδομές, δίκαιες χρεώσεις και ουσιαστική συμμετοχή των εγκατεστημένων επιχειρήσεων στη διαχείρισή τους.
- Ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, με άρση των εμποδίων στη χρηματοδότηση και στην ανάπτυξη.
- Ισχυρότερο ρόλο των Επιμελητηρίων, ως θεσμικών συνεργατών της Πολιτείας στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή πολιτικών για τη μικρή παραγωγή.
Στο επίκεντρο η αδειοδότηση των τεχνικών επαγγελμάτων
Ιδιαίτερη σημασία είχε η θετική ανταπόκριση του υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου, στο πάγιο αίτημα των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων και των επαγγελματικών φορέων για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου θεσμικού πλαισίου άσκησης και αδειοδότησης των τεχνικών επαγγελμάτων.
Η τοποθέτηση του υπουργού δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις για τη συνέχιση του διαλόγου πάνω στις προτάσεις που έχουν ήδη κατατεθεί, με στόχο τη διασφάλιση της επαγγελματικής επάρκειας, την προστασία των καταναλωτών και την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού.
Παράλληλα, από τις εργασίες αναδείχθηκε η ανάγκη ουσιαστικής στήριξης των μικρών επιχειρήσεων στο ενεργειακό κόστος, διεύρυνσης της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και ενίσχυσης της τεχνικής εκπαίδευσης, καθώς η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί πλέον κρίσιμο εμπόδιο για την παραγωγή.
Ξεχωριστή θέση στα συμπεράσματα κατέχει και το ζήτημα των επιχειρηματικών πάρκων, με έμφαση όχι μόνο στις νέες επενδύσεις υποδομών, αλλά και στη διαφάνεια των χρεώσεων, στην ανταποδοτικότητα και στη συμμετοχή των εγκατεστημένων επιχειρήσεων στις αποφάσεις.
Η επόμενη ημέρα του συνεδρίου
Η πρώτη κοινή διοργάνωση των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης σηματοδοτεί την προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ενιαίας και ισχυρότερης φωνής για τη μικρή παραγωγική επιχειρηματικότητα.
Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις θεματικές συζητήσεις και τις παρεμβάσεις εκπροσώπων της κυβέρνησης, των πολιτικών κομμάτων, των τραπεζών, της επιχειρηματικής και επιστημονικής κοινότητας αποτελούν τη βάση για τη συνέχιση του διαλόγου και την προώθηση συγκεκριμένων προτάσεων προς την Πολιτεία.
Στόχος είναι η ελληνική βιοτεχνία να περάσει από τη διαρκή προσπάθεια επιβίωσης σε μια νέα περίοδο επενδύσεων, τεχνολογικής αναβάθμισης, εξωστρέφειας και ανάπτυξης. Γιατί η ενίσχυση της βιοτεχνίας δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις της. Αφορά τις θέσεις εργασίας, την περιφερειακή οικονομία και το παραγωγικό μέλλον της χώρας.Η ελληνική βιοτεχνία περνά στην αντεπίθεση
– Οι 12 προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της παραγωγής
1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο: Κοινή φωνή από Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη για 73.000 επιχειρήσεις – Οι προτάσεις για έναν νέο παραγωγικό χάρτη
Η ελληνική βιοτεχνία και οι μεταποιητικές επιχειρήσεις σηκώνουν το βάρος της παραγωγής, αλλά εξακολουθούν να δίνουν καθημερινή μάχη με το υψηλό ενεργειακό κόστος, τις κλειστές πόρτες των τραπεζών, τη γραφειοκρατία και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Την ώρα που η χώρα αναζητά ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, χιλιάδες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις διεκδικούν κάτι περισσότερο από μέτρα προσωρινής ανακούφισης: να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη, με πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σύγχρονες υποδομές και ένα θεσμικό περιβάλλον που θα επιτρέπει τις επενδύσεις αντί να τις καθυστερεί.
Αυτό ήταν το ισχυρό μήνυμα που εξέπεμψε το 1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 12 Οκτωβρίου στην Αθήνα, με τα Βιοτεχνικά Επιμελητήρια Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης να ενώνουν για πρώτη φορά τις δυνάμεις τους σε μια κοινή εθνική διοργάνωση, εκπροσωπώντας περίπου 73.000 επιχειρήσεις.
Από τις 120 δόσεις και τη μείωση του ενεργειακού κόστους μέχρι το άνοιγμα της τραπεζικής χρηματοδότησης, τις αδειοδοτήσεις των τεχνικών επαγγελμάτων, την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και τους όρους λειτουργίας των επιχειρηματικών πάρκων, οι εργασίες του συνεδρίου ανέδειξαν τα μεγάλα εμπόδια που κρατούν καθηλωμένη τη μικρή παραγωγή, αλλά και συγκεκριμένες προτάσεις για την υπέρβασή τους.
Η συζήτηση, στην οποία συμμετείχαν κυβερνητικά στελέχη, εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων, τραπεζών, παραγωγικών φορέων, επιχειρήσεων και της επιστημονικής κοινότητας, ανέδειξε ότι η ενίσχυση της βιοτεχνίας δεν μπορεί να εξαντλείται σε μεμονωμένα χρηματοδοτικά προγράμματα ή προσωρινές παρεμβάσεις. Απαιτεί ένα συνεκτικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, προσαρμοσμένο στις πραγματικές ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι πλέον συγκεκριμένο: οι προτάσεις που κατατέθηκαν να μη μείνουν στα πρακτικά ενός συνεδρίου, αλλά να αποτελέσουν τη βάση για έναν οδικό χάρτη παρεμβάσεων, με μετρήσιμα αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις, την απασχόληση και την ελληνική παραγωγή.
Το βασικό συμπέρασμα των εργασιών είναι ότι η ελληνική βιοτεχνία χρειάζεται μια συνεκτική εθνική στρατηγική, η οποία θα αντιμετωπίζει τη μικρή παραγωγική επιχείρηση ως αναπόσπαστο μέρος του νέου παραγωγικού μοντέλου και όχι ως συμπληρωματικό αποδέκτη γενικών πολιτικών επιχειρηματικότητας.
Η κοινή πρωτοβουλία των τριών Επιμελητηρίων
Η σύμπραξη των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης αποτέλεσε από μόνη της μια σημαντική θεσμική εξέλιξη.
Ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας, Κωνσταντίνος Δαμίγος, ανέδειξε την ανάγκη να αποκτήσει η βιοτεχνία ισχυρότερη φωνή στον δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό της αναπτυξιακής πολιτικής. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεών του βρέθηκαν η χρηματοδότηση, η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, η μείωση της γραφειοκρατίας, η αδειοδότηση των τεχνικών επαγγελμάτων, η τεχνολογική αναβάθμιση και η ανάγκη προσέλκυσης νέων ανθρώπων στην παραγωγή.
Ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά, Ιωάννης Μαστρονικόλας, στάθηκε στη σημασία της οικογενειακής βιοτεχνίας, στην ανάγκη μείωσης του λειτουργικού κόστους και στη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στις μικρές επιχειρήσεις να συνεργάζονται, να αναπτύσσονται και να αποκτούν πρόσβαση σε νέες αγορές.
Από την πλευρά ο Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης Μάριος Παπαδόπουλος επισήμανε την ανάγκη μετάβασης από την επιβίωση στην ανάπτυξη, με προτεραιότητες την επαγγελματική εκπαίδευση, τις σύγχρονες δεξιότητες, τη χρηματοδότηση, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση.
Κοινή διαπίστωση ήταν ότι η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στις μεγάλες επενδύσεις. Χρειάζεται να περιλαμβάνει τις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες διατηρούν θέσεις εργασίας, τεχνογνωσία και παραγωγική δραστηριότητα σε ολόκληρη την επικράτεια.
Η κοινή αυτή πρωτοβουλία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν σταθερό μηχανισμό συνεργασίας, διαμόρφωσης προτάσεων και παρακολούθησης των πολιτικών που αφορούν τη βιοτεχνία.
1. Χρηματοδότηση: Να φτάσουν τα κεφάλαια στις επιχειρήσεις που παράγουν
Η περιορισμένη πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση αναδείχθηκε ως ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανάπτυξη της μικρής βιοτεχνίας. Παρά την ύπαρξη χρηματοδοτικών προγραμμάτων, εγγυοδοτικών εργαλείων και ευρωπαϊκών πόρων, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός τραπεζικού δανεισμού, εξαιτίας των απαιτούμενων εξασφαλίσεων, του πιστωτικού ιστορικού ή κριτηρίων που δεν ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες των μικρών παραγωγικών μονάδων.
Το πρόβλημα αφορά ιδιαίτερα επιχειρήσεις που διαθέτουν τεχνογνωσία, σταθερό πελατολόγιο και πραγματικές προοπτικές ανάπτυξης, αλλά δεν έχουν επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να εξασφαλίσουν δανεισμό.
Στις εργασίες του συνεδρίου επισημάνθηκε ότι η αξιολόγηση μιας μικρής επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει περισσότερο υπόψη την παραγωγική της δραστηριότητα, τις ταμειακές ροές, τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών της και τις προοπτικές της.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδείχθηκε η ανάγκη ενίσχυσης των εργαλείων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, διεύρυνσης των εγγυήσεων και ανάπτυξης χρηματοδοτικών λύσεων ειδικά σχεδιασμένων για πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου διατυπώθηκαν επίσης προτάσεις για ψηφιακό πιστωτικό διαβατήριο, μεγαλύτερη διαφάνεια στα κριτήρια χρηματοδότησης και εργαλεία χρηματοδότησης απαιτήσεων, ώστε να περιορίζονται τα προβλήματα ρευστότητας από τις καθυστερήσεις πληρωμών.
Η πρόσβαση στα κεφάλαια πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένες παραγωγικές ανάγκες: αγορά εξοπλισμού, αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας, ενεργειακή αναβάθμιση, ψηφιακό εκσυγχρονισμό και ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Στην ομιλία του, ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, παρουσίασε τις κατευθύνσεις της κυβερνητικής αναπτυξιακής πολιτικής, με αναφορές σε επενδυτικά και χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς και στην προοπτική αξιοποίησης πρόσθετων πόρων μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το ζητούμενο, όπως προέκυψε από τις εργασίες, είναι οι διαθέσιμοι πόροι να μην παραμένουν προσβάσιμοι μόνο στις μεγαλύτερες και ήδη χρηματοδοτούμενες επιχειρήσεις.
Η χρηματοδότηση της μικρής παραγωγής πρέπει να αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης και όχι ένα εμπόδιο που καλούνται διαρκώς να υπερβούν οι βιοτέχνες.
2. Ιδιωτικό χρέος και 120 δόσεις: Η ρύθμιση πρέπει να δίνει δεύτερη ευκαιρία
Η αντιμετώπιση των συσσωρευμένων οφειλών προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς αποτέλεσε βασικό αίτημα των εκπροσώπων της βιοτεχνίας. Η θετική ανταπόκριση στο αίτημα για διεύρυνση της δυνατότητας ρύθμισης έως 120 δόσεις αναγνωρίστηκε ως σημαντική εξέλιξη, χωρίς όμως να θεωρείται επαρκής από μόνη της.
Ο πρόεδρος του ΒΕΑ, Κωνσταντίνος Δαμίγος, έθεσε πρόσθετες προτεραιότητες, όπως η μείωση του επιτοκίου των ρυθμίσεων, ο περιορισμός των προσαυξήσεων και η καθιέρωση ακατάσχετου επαγγελματικού λογαριασμού. Οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται με την ανάγκη διατήρησης της αναγκαίας ρευστότητας για τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Μια μικρομεσαία επιχείρηση που δυσκολεύεται να καλύψει μισθοδοσία, πρώτες ύλες, ενέργεια και τρέχουσες υποχρεώσεις δεν μπορεί να ανταποκριθεί με συνέπεια σε μια ρύθμιση που υπερβαίνει τις πραγματικές οικονομικές της δυνατότητες.
Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο πρόεδρός του, Νίκος Ανδρουλάκης, παρουσίασε προτάσεις για ρύθμιση οφειλών έως 120 δόσεις με επιτόκιο 3%, ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό, αλλαγές στη φορολογία και παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οι προτάσεις αυτές εντάσσονται στο πολιτικό πλαίσιο που παρουσίασε η αξιωματική αντιπολίτευση και διακρίνονται από τα συλλογικά αιτήματα των παραγωγικών φορέων.
Το συμπέρασμα είναι ότι η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους πρέπει να συνδέεται με την παραγωγική επανεκκίνηση και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να παραμένουν οικονομικά ενεργές.
3. Ενεργειακό κόστος: Η μικρή βιοτεχνία δεν μπορεί να πληρώνει το τίμημα της μετάβασης
Το αυξημένο κόστος ενέργειας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιβαρύνουν τη λειτουργία των βιοτεχνικών επιχειρήσεων.
Αρτοποιεία, εργαστήρια τροφίμων, μεταλλουργικές μονάδες, ξυλουργεία και πλήθος άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων αντιμετωπίζουν αυξημένες δαπάνες, οι οποίες περιορίζουν τα περιθώρια κέρδους και τις δυνατότητες επένδυσης.
Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, καθώς και εκπρόσωποι των Επιμελητηρίων, ανέδειξαν την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης των μικρών ενεργοβόρων επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι οι πολιτικές ενίσχυσης της βιομηχανίας δεν πρέπει να αφήνουν εκτός τις μικρές παραγωγικές μονάδες, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν αντίστοιχες ενεργειακές επιβαρύνσεις, χωρίς όμως να διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να τις απορροφήσουν. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη επενδύσεων σε ενεργειακά αποδοτικό εξοπλισμό, φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης και λύσεις αυτοπαραγωγής.
Στις συζητήσεις επισημάνθηκε ότι η εγκατάσταση νέων ενεργειακών τεχνολογιών δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση εξοικονόμησης. Απαιτούνται ανάλυση της κατανάλωσης, κατάλληλος σχεδιασμός και συστηματική παρακολούθηση της απόδοσης των επενδύσεων.
Επιπλέον, αναδείχθηκαν οι δυνατότητες συλλογικών ενεργειακών λύσεων σε επιχειρηματικά πάρκα, καθώς και τα θεσμικά και λειτουργικά εμπόδια που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν.
Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να εξελιχθεί σε παράγοντα μείωσης του κόστους και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, όχι σε πρόσθετο βάρος για τις μικρές επιχειρήσεις.
4. Γραφειοκρατία: Λιγότερες διαδικασίες, όχι απλώς περισσότερες πλατφόρμες
Η ανάγκη ουσιαστικής μείωσης της γραφειοκρατίας αναδείχθηκε σχεδόν σε όλες τις θεματικές ενότητες. Οι συνεχείς διοικητικές υποχρεώσεις, οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων, οι επαναλαμβανόμενες υποβολές δικαιολογητικών και οι καθυστερήσεις επιβαρύνουν δυσανάλογα τις μικρές επιχειρήσεις.
Για μια βιοτεχνία με περιορισμένο προσωπικό, κάθε πρόσθετη διοικητική διαδικασία συνεπάγεται χρόνο και κόστος που αφαιρούνται από την παραγωγή.
Στο συνέδριο επισημάνθηκε ότι η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών δεν αρκεί, εάν προηγουμένως δεν έχουν απλουστευθεί οι ίδιες οι διαδικασίες.
Η μεταφορά μιας περίπλοκης διαδικασίας σε ηλεκτρονική μορφή δεν εξαλείφει τη γραφειοκρατία. Απλώς αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτή επιβαρύνει την επιχείρηση.
Στο επίκεντρο των προτάσεων βρέθηκαν η διαλειτουργικότητα των δημόσιων μητρώων, η εφαρμογή της αρχής «Μόνον Άπαξ», η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και η καθιέρωση προβλέψιμων διοικητικών προθεσμιών.
Παράλληλα, προτάθηκε κάθε νέα νομοθετική ή κανονιστική παρέμβαση να αξιολογείται ως προς τις επιπτώσεις της στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Στον ίδιο προσανατολισμό κινήθηκε και η τοποθέτηση του υφυπουργού Ανάπτυξης, Σταύρου Καλαφάτη, ο οποίος ανέδειξε την αρχή «Think Small First» και την ανάγκη περαιτέρω απλούστευσης των διαδικασιών.
Η μικρή βιοτεχνία χρειάζεται ένα κράτος που θα της επιτρέπει να αφιερώνει περισσότερους πόρους στην παραγωγή και λιγότερους στη διεκπεραίωση υποχρεώσεων.
5. Αδειοδοτήσεις: Σταθεροί κανόνες για να προχωρούν οι επενδύσεις
Το αδειοδοτικό περιβάλλον αποτέλεσε ξεχωριστό πεδίο συζήτησης, καθώς επηρεάζει άμεσα την ίδρυση, τη λειτουργία και την επέκταση των βιοτεχνικών επιχειρήσεων. Οι καθυστερήσεις, οι διαφορετικές απαιτήσεις μεταξύ υπηρεσιών και η αβεβαιότητα ως προς τις χρήσεις γης δημιουργούν εμπόδια που μπορούν να αναστείλουν ακόμη και ώριμα επενδυτικά σχέδια.
Στη θεματική ενότητα για το νομοθετικό περιβάλλον αναδείχθηκε η ανάγκη κάθε επιχείρηση να γνωρίζει με σαφήνεια ποια δικαιολογητικά απαιτούνται, ποια υπηρεσία είναι αρμόδια, ποιο είναι το κόστος και σε ποιο χρονικό διάστημα μπορεί να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαλειτουργικότητα των εμπλεκόμενων αρχών, στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και στη θέσπιση απαιτήσεων ανάλογων με τον πραγματικό κίνδυνο κάθε δραστηριότητας.
Αναδείχθηκε επίσης η ανάγκη αντιμετώπισης των χωροταξικών περιορισμών και των προβλημάτων που δημιουργούνται όταν οι χρήσεις γης δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής. Οι συμμετέχοντες επισήμαναν ότι η απλούστευση των αδειοδοτήσεων δεν πρέπει να σημαίνει υποχώρηση από τις απαιτήσεις ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.
Αντίθετα, το ζητούμενο είναι ένα σύστημα με ξεκάθαρους κανόνες, αναλογικούς ελέγχους και σταθερό χρονοδιάγραμμα.
Η προβλεψιμότητα του θεσμικού περιβάλλοντος αποτελεί βασική προϋπόθεση για να αποφασίσει μια μικρή επιχείρηση να επενδύσει.
6. Τεχνικά επαγγέλματα: Θετική ανταπόκριση στο αίτημα για σύγχρονο πλαίσιο αδειοδότησης
Ιδιαίτερη σημασία είχε η θετική τοποθέτηση του υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου, στη συζήτηση για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου θεσμικού πλαισίου άσκησης και αδειοδότησης των τεχνικών επαγγελμάτων.
Πρόκειται για πάγιο αίτημα των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, καθώς και των επαγγελματικών οργανώσεων, το οποίο συνδέεται με την ανάγκη καθιέρωσης σαφών και αντικειμενικών κανόνων.
Ο υπουργός αναγνώρισε τη σημασία των σχετικών προτάσεων και εξέφρασε θετική διάθεση για τη συνέχιση της συνεργασίας και του θεσμικού διαλόγου. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις για την προώθηση του ζητήματος, χωρίς να συνιστά ακόμη συγκεκριμένη νομοθετική δέσμευση.
Κατά τη διάρκεια της σχετικής συνεδρίας επισημάνθηκε ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ τεχνικών ειδικοτήτων ως προς τις προϋποθέσεις άσκησης επαγγέλματος, οι οποίες δεν συνδέονται πάντοτε με σαφή και ενιαία κριτήρια.
Το νέο πλαίσιο που προτείνεται πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επαγγελματική κατάρτιση, την εμπειρία, τον βαθμό επικινδυνότητας κάθε δραστηριότητας και την ανάγκη προστασίας της δημόσιας ασφάλειας.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η πιστοποίηση δεξιοτήτων δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την επαγγελματική αδειοδότηση και ότι απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ της αδειοδότησης μιας επιχείρησης και της άσκησης ενός τεχνικού επαγγέλματος. Στόχος είναι η διασφάλιση της επαγγελματικής επάρκειας, η προστασία των καταναλωτών και η αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες θεσμικές προτεραιότητες της επόμενης περιόδου.
7. Έλλειψη προσωπικού: Η παραγωγή αναζητά τεχνίτες και η εκπαίδευση χρειάζεται επανασύνδεση με την αγορά
Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αναδείχθηκε ως ένα από τα πλέον πιεστικά προβλήματα για τη βιοτεχνία. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, οκτώ στις δέκα βιοτεχνικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις αναζητούν εργαζομένους, με σημαντικές ελλείψεις σε τεχνικές ειδικότητες.
Ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, συγκολλητές, ψυκτικοί, χειριστές μηχανημάτων, αρτοποιοί και ζαχαροπλάστες συγκαταλέγονται στις ειδικότητες για τις οποίες καταγράφονται ανάγκες.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αδυναμία κάλυψης θέσεων εργασίας. Επηρεάζει την παραγωγικότητα, την ποιότητα, την εκτέλεση παραγγελιών και τη μεταφορά τεχνογνωσίας από τη μία γενιά στην επόμενη. Στη θεματική ενότητα για την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση αναδείχθηκε η ανάγκη να αποκατασταθεί η κοινωνική εικόνα των τεχνικών επαγγελμάτων.
Η τεχνική εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως επιλογή δεύτερης κατηγορίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις αναζητούν εξειδικευμένους εργαζομένους και πολλές τεχνικές ειδικότητες προσφέρουν ουσιαστικές επαγγελματικές προοπτικές.
Οι προτάσεις που διατυπώθηκαν επικεντρώθηκαν στον έγκαιρο επαγγελματικό προσανατολισμό, στην αναβάθμιση των εργαστηρίων, στην επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών και στην ενίσχυση της μαθητείας.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη συμμετοχή των Επιμελητηρίων στον σχεδιασμό ειδικοτήτων, ώστε οι εκπαιδευτικές επιλογές να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής.
Παράλληλα, προτάθηκε η δημιουργία κοινών δομών μαθητείας και κατάρτισης για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν μεμονωμένα τις δυνατότητες να οργανώσουν ολοκληρωμένα προγράμματα εκπαίδευσης.
Η αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης συνδέεται άμεσα με την ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού, την παραγωγική συνέχεια των οικογενειακών επιχειρήσεων και την τεχνολογική εξέλιξη της βιοτεχνίας.
8. Ψηφιακός μετασχηματισμός: Η τεχνολογία πρέπει να αποδίδει στην παραγωγή
Η ψηφιακή αναβάθμιση και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης αποτέλεσαν κεντρικά θέματα των εργασιών.
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η μικρή βιοτεχνία δεν μπορεί να παραμείνει εκτός της τεχνολογικής μετάβασης, καθώς η αξιοποίηση νέων εργαλείων συνδέεται άμεσα με την παραγωγικότητα, την ποιότητα και τη δυνατότητα ανταγωνισμού.
Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, συστήματα οργάνωσης παραγωγής, αυτοματισμοί, τρισδιάστατος σχεδιασμός, αισθητήρες και σύγχρονος μηχανολογικός εξοπλισμός μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία ακόμη και πολύ μικρών παραγωγικών μονάδων.
Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι η αγορά τεχνολογικού εξοπλισμού δεν αρκεί από μόνη της.
Ο πραγματικός ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να αποτυπώνεται σε μετρήσιμα αποτελέσματα: μείωση κόστους, εξοικονόμηση χρόνου, βελτίωση ποιότητας, αύξηση παραγωγής και ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Για τον λόγο αυτό, αναδείχθηκε η ανάγκη χρηματοδοτικών προγραμμάτων που θα στηρίζουν την ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνολογίας και όχι αποκλειστικά την αγορά μηχανημάτων ή λογισμικού. Εξίσου σημαντική είναι η κατάρτιση των εργαζομένων και των επιχειρηματιών, καθώς και η παροχή τεχνικής και συμβουλευτικής υποστήριξης.
Η τεχνολογική μετάβαση πρέπει να σχεδιαστεί με τρόπο που θα περιορίζει το ψηφιακό χάσμα μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων.
9. Καινοτομία και εξωστρέφεια: Από το εργαστήριο στις διεθνείς αγορές
Η ενίσχυση της εξωστρέφειας και η μετατροπή της τεχνογνωσίας σε εμπορικά αξιοποιήσιμα προϊόντα αναδείχθηκαν ως βασικές προϋποθέσεις ανάπτυξης. Στις εργασίες επισημάνθηκε ότι η καινοτομία δεν αφορά αποκλειστικά τις νεοφυείς επιχειρήσεις ή τα μεγάλα ερευνητικά έργα.
Μπορεί να αφορά τη βελτίωση μιας παραγωγικής διαδικασίας, την ανάπτυξη ενός νέου προϊόντος, την εφαρμογή σύγχρονων υλικών ή τη δημιουργία ενός πιο αποδοτικού τρόπου παραγωγής.
Η σύνδεση των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων με τις μικρές επιχειρήσεις μπορεί να συμβάλει στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στον ρόλο των Επιμελητηρίων ως συνδετικού κρίκου μεταξύ ερευνητικής κοινότητας και πραγματικής οικονομίας.
Παράλληλα, η ποιότητα, η πιστοποίηση, η αναγνωρισιμότητα και η ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων αναδείχθηκαν ως σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Η ανάδειξη του «Made in Greece» και η προστασία γεωγραφικών ενδείξεων για χειροτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας της εγχώριας παραγωγής. Σημαντική είναι επίσης η ανάπτυξη συνεργασιών με άλλους κλάδους, όπως ο τουρισμός, ο πρωτογενής τομέας, η βιομηχανία και η ναυπηγική δραστηριότητα.
Η μικρή βιοτεχνία χρειάζεται περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής σε οργανωμένες παραγωγικές αλυσίδες, πρόσβαση σε πιστοποιήσεις και υποστήριξη για την είσοδό της σε νέες αγορές.
10. Επιχειρηματικά πάρκα: Σύγχρονες υποδομές, δίκαιες χρεώσεις και λόγος στις επιχειρήσεις
Η ανάπτυξη των επιχειρηματικών και βιοτεχνικών πάρκων αναδείχθηκε σε ξεχωριστό πυλώνα της παραγωγικής ανασυγκρότησης. Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην ανάγκη κατασκευής νέων υποδομών. Ανέδειξε ένα βαθύτερο ζήτημα: με ποιους όρους λειτουργούν τα επιχειρηματικά πάρκα, ποιος αναλαμβάνει το κόστος των κοινών υποδομών και πόσο ουσιαστικά συμμετέχουν οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις στις αποφάσεις που τις αφορούν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τη Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων του Υπερταμείου, βρίσκονται σε υλοποίηση επενδυτικά σχέδια άνω των 100 εκατ. ευρώ για νέα βιομηχανικά πάρκα.
Παράλληλα, εκπρόσωπος της ΕΤΒΑ ανέφερε ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις 50 εκατ. ευρώ σε υποδομές 14 επιχειρηματικών πάρκων, με έργα σε δίκτυα ύδρευσης, δρόμους, φωτισμό και ενεργειακή εξοικονόμηση.
Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται έργα σε 40 χιλιόμετρα δικτύων ύδρευσης και η εγκατάσταση 1.400 φωτιστικών LED.
Ωστόσο, οι εκπρόσωποι των εγκατεστημένων επιχειρήσεων επισήμαναν ότι η αναβάθμιση των υποδομών πρέπει να συνοδεύεται από σταθερή συντήρηση, διαφάνεια στις χρεώσεις και ουσιαστική ανταποδοτικότητα.
Τα πάρκα πρέπει να δημιουργούν αγορές, όχι μόνο χώρους εγκατάστασης Πρέπει να δημιουργούν προϋποθέσεις συνεργασίας, πιστοποίησης, εξωστρέφειας και πρόσβασης σε νέες αγορές.
Όπως επισημάνθηκε από την πλευρά των επιχειρήσεων, κάθε νέα παραγωγική επένδυση πρέπει να απαντά σε τρία βασικά ερωτήματα: τι θα παράγει η επιχείρηση, με ποιο κόστος και σε ποιον θα διαθέσει το προϊόν της.
Η ανάπτυξη των επιχειρηματικών πάρκων, επομένως, πρέπει να συνδέεται με τη συνολική ανταγωνιστικότητα της παραγωγής και όχι αποκλειστικά με την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων.
11. Γυναικεία επιχειρηματικότητα: Ίσες ευκαιρίες στη χρηματοδότηση και στην ανάπτυξη
Η ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας αποτέλεσε ξεχωριστό πεδίο προβληματισμού. Οι συμμετέχουσες ανέδειξαν ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα εμπόδια στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, στην ανάπτυξη επιχειρήσεων και στην ανάληψη θέσεων ευθύνης.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου το 31,3% των επιχειρήσεων που ήταν καταχωρισμένες στο ΓΕΜΗ στο τέλος του 2025 εκπροσωπούνταν από γυναίκες. Ωστόσο, η παρουσία των γυναικών μειώνεται όταν εξετάζεται η ανάπτυξη μεγαλύτερων επιχειρηματικών μονάδων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη χρηματοδοτικών εργαλείων χωρίς υψηλές εμπράγματες εξασφαλίσεις και με περιορισμένες απαιτήσεις αρχικής χρηματοδότησης από την ίδια την επιχειρηματία.
Στη συζήτηση παρουσιάστηκαν εργαλεία μικροχρηματοδότησης, με δυνατότητα δανεισμού από 3.000 έως 25.000 ευρώ, ευνοϊκούς όρους και συμβουλευτική υποστήριξη.
Παράλληλα, προτάθηκε να εξεταστούν τρόποι απευθείας χρηματοδότησης των προμηθευτών μέσω προγραμμάτων ενίσχυσης, ώστε οι επιχειρηματίες να μην υποχρεώνονται να προκαταβάλλουν ολόκληρο το κόστος μιας επένδυσης. Αναδείχθηκε επίσης η ανάγκη καλύτερης σύνδεσης των πολιτικών επιχειρηματικότητας με τις υποδομές φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων.
Η ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας δεν μπορεί να περιορίζεται στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Πρέπει να διασφαλίζει πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης, επενδύσεων, εξωστρέφειας και δημιουργίας θέσεων εργασίας.
12. Επιμελητήρια: Από την εκπροσώπηση στην ενεργή υποστήριξη της παραγωγής
Η αναβάθμιση του ρόλου των Επιμελητηρίων αποτέλεσε κοινό σημείο αναφοράς σε πολλές συνεδρίες. Οι μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται οργανωμένη υποστήριξη για τη χρηματοδότηση, τις αδειοδοτήσεις, την τεχνολογική αναβάθμιση, την κατάρτιση και την εξωστρέφεια.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδείχθηκε η ανάγκη τα Επιμελητήρια να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένους φορείς επιχειρηματικής υποστήριξης, με ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή δημόσιων πολιτικών.
Η συνεργασία με ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, επαγγελματικές σχολές και χρηματοδοτικούς φορείς μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες των μικρών παραγωγικών μονάδων.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η ανάγκη ισχυρότερης συμμετοχής των Επιμελητηρίων στη διαμόρφωση προγραμμάτων χρηματοδότησης και επαγγελματικής κατάρτισης, ώστε τα διαθέσιμα εργαλεία να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Η κοινή πρωτοβουλία των Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας, Πειραιά και Θεσσαλονίκης μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μια διαρκή θεσμική συνεργασία, με συγκεκριμένους στόχους και παρακολούθηση της προόδου.
Ο οδικός χάρτης της επόμενης ημέρας – Οι 12 προτεραιότητες
Από τις εργασίες του 1ου Βιοτεχνικού Εθνικού Συνεδρίου αναδεικνύεται η ανάγκη ενός συνεκτικού σχεδίου παρεμβάσεων με σαφείς προτεραιότητες:
1. Χρηματοδότηση της μικρής παραγωγής. Διεύρυνση της πρόσβασης σε δάνεια, εγγυήσεις, μικροχρηματοδοτήσεις και επενδυτικά προγράμματα, με κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των πολύ μικρών επιχειρήσεων.
2. Βιώσιμη αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Ρυθμίσεις οφειλών με όρους που επιτρέπουν την πραγματική αποπληρωμή, περιορισμό των επιβαρύνσεων και προστασία της αναγκαίας επιχειρηματικής ρευστότητας.
3. Μείωση του ενεργειακού κόστους. Στοχευμένη υποστήριξη των μικρών ενεργοβόρων επιχειρήσεων και διευκόλυνση επενδύσεων σε εξοικονόμηση, αυτοπαραγωγή και σύγχρονες ενεργειακές τεχνολογίες.
4. Ουσιαστική μείωση της γραφειοκρατίας. Απλούστευση των διαδικασιών, διαλειτουργικότητα των δημόσιων υπηρεσιών και εφαρμογή της αρχής «Μόνον Άπαξ».
5. Εκσυγχρονισμός των αδειοδοτήσεων. Σαφείς προϋποθέσεις, προβλέψιμοι χρόνοι και σταθερό πλαίσιο για την ίδρυση, λειτουργία και επέκταση παραγωγικών μονάδων.
6. Σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο για τα τεχνικά επαγγέλματα. Συνέχιση του διαλόγου για την άσκηση και αδειοδότηση των τεχνικών ειδικοτήτων, με αντικειμενικά κριτήρια επαγγελματικής επάρκειας, ποιότητας και ασφάλειας.
7. Αναβάθμιση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Στενότερη σύνδεση με τις ανάγκες της παραγωγής, ενίσχυση της μαθητείας και ενεργή συμμετοχή των Επιμελητηρίων στον σχεδιασμό των ειδικοτήτων.
8. Ουσιαστικός ψηφιακός μετασχηματισμός. Χρηματοδότηση της τεχνολογικής αναβάθμισης με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας, τη βελτίωση της ποιότητας και τη μείωση του κόστους.
9. Καινοτομία και εξωστρέφεια. Σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, υποστήριξη της πιστοποίησης, ανάπτυξη νέων προϊόντων και ενίσχυση της παρουσίας των ελληνικών βιοτεχνιών στις διεθνείς αγορές.
10. Σύγχρονα και οικονομικά βιώσιμα επιχειρηματικά πάρκα. Επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές, δίκαιη κατανομή του κόστους, διαφάνεια στις χρεώσεις, ουσιαστική συμμετοχή των εγκατεστημένων επιχειρήσεων και χωροταξικός σχεδιασμός που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της μικρής παραγωγής.
11. Ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Ισότιμη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, άρση των εμποδίων ανάπτυξης και σύνδεση της επιχειρηματικής πολιτικής με τις κοινωνικές υποδομές φροντίδας.
12. Αναβάθμιση του ρόλου των Επιμελητηρίων. Ενεργή συμμετοχή στον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών, παροχή εξειδικευμένης επιχειρηματικής υποστήριξης και ανάπτυξη σταθερών συνεργασιών με την Πολιτεία, την εκπαίδευση και την ερευνητική κοινότητα.
Η επόμενη ημέρα: Από τις εξαγγελίες στις μετρήσιμες αλλαγές
Το 1ο Βιοτεχνικό Εθνικό Συνέδριο κατέδειξε ότι η ελληνική βιοτεχνία δεν στερείται παραγωγικής γνώσης, επιχειρηματικής εμπειρίας ή διάθεσης για ανάπτυξη. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα περιβάλλον που θα της επιτρέπει να αξιοποιεί τις δυνατότητές της.
Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η μείωση του κόστους, η επένδυση στις δεξιότητες, η τεχνολογική αναβάθμιση και η βελτίωση των παραγωγικών υποδομών δεν αποτελούν ανεξάρτητες πολιτικές. Είναι οι κρίκοι μιας ενιαίας αλυσίδας που μπορεί να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή.
Η ανάπτυξη της βιοτεχνίας συνδέεται άμεσα με την απασχόληση, την περιφερειακή οικονομία, την κοινωνική συνοχή, τη διατήρηση της τεχνογνωσίας και τη δυνατότητα της χώρας να παράγει προϊόντα μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία αναζητά τρόπους ενίσχυσης της παραγωγικής της βάσης, η Ελλάδα δεν μπορεί να αφήσει εκτός του αναπτυξιακού σχεδιασμού τις χιλιάδες μικρές μονάδες που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πραγματικής οικονομίας.
Η ιστορική σύμπραξη των τριών Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία: να αποκτήσει η βιοτεχνία κοινή εκπροσώπηση, συγκεκριμένες διεκδικήσεις και διαρκή παρουσία στον δημόσιο διάλογο.
Το επόμενο βήμα είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας με την Πολιτεία, με συγκεκριμένες προτεραιότητες, χρονοδιαγράμματα και δυνατότητα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.
Γιατί το πραγματικό αποτύπωμα του συνεδρίου δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των ομιλιών ή των εξαγγελιών, αλλά από το κατά πόσο οι προτάσεις που διατυπώθηκαν θα μετατραπούν σε ουσιαστικές αλλαγές για τις επιχειρήσεις.
Η βιοτεχνία του αύριο δεν ζητά απλώς να επιβιώσει. Ζητά τους όρους για να παράγει περισσότερο, να επενδύει, να καινοτομεί και να δημιουργεί. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που αφορά ολόκληρη την ελληνική οικονομία.