Σύμφωνα με τη νέα Υ.Α. 17737/2026, σε συνέχεια του Π.Δ. 48/2024 και του Ν. 5239/2025, οι επιχειρήσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή τοξικούς για την αναπαραγωγή παράγοντες, υποχρεούνται να συμπληρώνουν ηλεκτρονική φόρμα στο ΟΠΣ-ΗΡΙΔΑΝΟΣ.
Η ηλεκτρονική φόρμα, είναι προσβάσιμη από τους αρμόδιους Επιθεωρητές Εργασίας και, για στατιστικούς λόγους, από τη Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Σημαντικό: Η υπαγωγή μιας επιχείρησης στις σχετικές υποχρεώσεις, δεν κρίνεται αποκλειστικά από το είδος της δραστηριότητας ή τον ΚΑΔ της, αλλά από τους παράγοντες στους οποίους εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν οι εργαζόμενοι, καθώς και από τη φύση, τον βαθμό και τη διάρκεια της έκθεσης.
Για τον λόγο αυτό, κάθε επιχείρηση θα πρέπει να εξετάζει τις χρησιμοποιούμενες ουσίες και τα μείγματα, τα σχετικά Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας (SDS), τις παραγωγικές και εργασιακές διαδικασίες και την υφιστάμενη αξιολόγηση επαγγελματικού κινδύνου.
Βασικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων
Μεταξύ άλλων, η υποχρέωση περιλαμβάνει:
- την καταχώριση των στοιχείων έκθεσης των εργαζομένων στην ηλεκτρονική φόρμα του ΟΠΣ-ΗΡΙΔΑΝΟΣ,
- τη διενέργεια μετρήσεων της έκθεσης των εργαζομένων στους συγκεκριμένους παράγοντες, όπου απαιτείται,
- τη διερεύνηση και αξιολόγηση των επιπέδων έκθεσης,
- τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων με τις ισχύουσες θεσμοθετημένες οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή τοξικούς για την αναπαραγωγή παράγοντες, θα πρέπει να προβούν στις απαιτούμενες ενέργειες, για την καταγραφή, αξιολόγηση και τεκμηρίωση της επαγγελματικής έκθεσης.
Ειδικότερα, απαιτείται:
- Καταγραφή των παραγόντων έκθεσης που υπάρχουν ή χρησιμοποιούνται στους χώρους εργασίας και ενδέχεται να προκαλούν έκθεση των εργαζομένων.
- Αξιολόγηση της επαγγελματικής έκθεσης, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση, τον βαθμό και τη διάρκεια της έκθεσης των εργαζομένων.
- Διενέργεια των απαιτούμενων μετρήσεων έκθεσης, όπου αυτές προβλέπονται, με σκοπό τον προσδιορισμό των επιπέδων έκθεσης των εργαζομένων.
- Σύγκριση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων με τις ισχύουσες θεσμοθετημένες οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης.
- Καταχώριση των απαιτούμενων στοιχείων στην ηλεκτρονική φόρμα του ΟΠΣ-ΗΡΙΔΑΝΟΣ, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.
- Τήρηση των απαιτούμενων στοιχείων και αποτελεσμάτων, ώστε να είναι διαθέσιμα κατά τους προβλεπόμενους ελέγχους από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
- Επανεξέταση της έκθεσης, όταν μεταβάλλονται οι παραγωγικές διαδικασίες, οι χρησιμοποιούμενες ουσίες ή οι συνθήκες εργασίας, που ενδέχεται να επηρεάζουν την έκθεση των εργαζομένων.
Η συμμόρφωση με τις ανωτέρω απαιτήσεις, αποτελεί μέρος της υποχρέωσης της επιχείρησης για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων και την τεκμηριωμένη αξιολόγηση της επαγγελματικής τους έκθεσης.
Ενδεικτικά παραδείγματα επιχειρήσεων
Η υποχρέωση μπορεί να αφορά επιχειρήσεις και δραστηριότητες στις οποίες, λόγω των χρησιμοποιούμενων ουσιών, υλικών ή παραγωγικών διαδικασιών, οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή τοξικούς για την αναπαραγωγή παράγοντες.
Ενδεικτικά, μπορεί να αφορά:
- Βιομηχανίες και βιοτεχνίες χημικών προϊόντων, στις οποίες χρησιμοποιούνται ή παράγονται χημικές ουσίες που εμπίπτουν στις σχετικές κατηγορίες κινδύνου.
- Επιχειρήσεις παραγωγής χρωμάτων, βερνικιών, μελανιών, ρητινών και συγκολλητικών, ανάλογα με τις χρησιμοποιούμενες πρώτες ύλες και τη σύστασή τους.
- Βιομηχανίες πλαστικών, ελαστικών και συνθετικών υλικών, όταν χρησιμοποιούνται ουσίες ή πρόσθετα που ταξινομούνται ως καρκινογόνα, μεταλλαξιογόνα ή τοξικά για την αναπαραγωγή.
- Επιχειρήσεις μεταλλικών κατασκευών, μηχανουργεία και συνεργεία, ιδίως σε εργασίες συγκόλλησης, κοπής, θερμικής κατεργασίας, βαφής ή χρήσης χημικών προϊόντων, ανάλογα με τους παράγοντες στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι.
- Επιχειρήσεις βαφής και επιφανειακών κατεργασιών, όπου χρησιμοποιούνται χρώματα, διαλύτες, καθαριστικά ή άλλα χημικά προϊόντα με σχετική ταξινόμηση.
- Εργαστήρια και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, εφόσον αυτές ταξινομούνται ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή.
- Επιχειρήσεις επεξεργασίας ξύλου, όταν δημιουργείται έκθεση σε σκόνη ξύλου, ανάλογα με το είδος και τις συνθήκες της εργασίας.
- Επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εργασίες κατεργασίας ή απομάκρυνσης υλικών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, όπου μπορεί να προκύψει επαγγελματική έκθεση.
- Επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εργασίες συντήρησης, καθαρισμού ή αποκατάστασης, κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται ή απελευθερώνονται επικίνδυνες χημικές ουσίες.