Η Ομοσπονδία προειδοποιεί για ολιγοπώλιο στην αγορά των ενεργειακών αναβαθμίσεων, εξάρτηση των αδειούχων εγκαταστατών από τους ισχυρούς ομίλους και αποκλεισμό των ευάλωτων νοικοκυριών
Την έντονη αντίθεσή της στη συμμετοχή των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στο νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» εκφράζει η Ομοσπονδία Βιοτεχνών Υδραυλικών Ελλάδας (ΟΒΥΕ), προειδοποιώντας ότι το νέο μοντέλο χρηματοδότησης μπορεί να προκαλέσει σοβαρές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.
Με επιστολή της προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκο Παπαθανάση, και τον πρόεδρο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, Κωνσταντίνο Τσιμάρα, η διοίκηση της Ομοσπονδίας ζητά την τροποποίηση των σχετικών διατάξεων.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται η πρόβλεψη του νόμου 5294/2026 για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, η οποία ανοίγει τον δρόμο για τη συμμετοχή των ενεργειακών παρόχων στα νέα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας. Η ΟΒΥΕ εστιάζει κυρίως στο μοντέλο χρηματοδότησης μέσω των λογαριασμών ενέργειας, γνωστό ως «on-bill financing». Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η διαμεσολάβηση των παρόχων ανάμεσα στο κράτος και στα νοικοκυριά για τη διοχέτευση των ενισχύσεων μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος του υγιούς ανταγωνισμού και να υπονομεύσει τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό χαρακτήρα του προγράμματος.
Φόβοι για ολιγοπώλιο
Η πρώτη ένσταση αφορά τον κίνδυνο μεγαλύτερης συγκέντρωσης της αγοράς. Όπως υποστηρίζει η ΟΒΥΕ, η δυνατότητα των παρόχων να διαχειρίζονται επιδοτήσεις και χρηματοδοτήσεις θα τους επιτρέψει να επεκταθούν δυναμικά και στην αγορά των ενεργειακών αναβαθμίσεων.
Μια τέτοια εξέλιξη, κατά την Ομοσπονδία, θα ενισχύσει κυρίως τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους, οι οποίοι διαθέτουν την οικονομική ισχύ και την πελατειακή βάση για να προσφέρουν ολοκληρωμένα πακέτα υπηρεσιών. Αντίθετα, οι μικρότεροι προμηθευτές ενέργειας κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν ή ακόμη και να αποκλειστούν από τη συγκεκριμένη αγορά.
Σε ρόλο υπεργολάβου οι εγκαταστάτες
Η δεύτερη αιτία αντιπαράθεσης αφορά το μέλλον των μικρών τεχνικών επιχειρήσεων και των αδειούχων επαγγελματιών. Η ΟΒΥΕ εκτιμά ότι, εφόσον οι διαθέσιμοι πόροι συγκεντρωθούν στα χέρια των παρόχων, οι ανεξάρτητοι εγκαταστάτες θα βρεθούν σε σαφώς ασθενέστερη διαπραγματευτική θέση.
Υπάρχει, όπως τονίζει, ο κίνδυνος οι μικρές επιχειρήσεις να μετατραπούν σταδιακά σε υπεργολάβους των ενεργειακών εταιρειών ή οι επαγγελματίες του κλάδου σε μισθωτούς τους, χάνοντας την αυτονομία που διαθέτουν σήμερα. Η Ομοσπονδία υπενθυμίζει, παράλληλα, ότι τα αδειοδοτημένα τεχνικά επαγγέλματα διαθέτουν τη νόμιμη εξουσιοδότηση για την εκτέλεση των εργασιών που εντάσσονται σε προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ».
Κίνδυνος αποκλεισμού ευάλωτων νοικοκυριών
Η τρίτη ένσταση αφορά την πρόσβαση των οικονομικά ασθενέστερων πολιτών. Σύμφωνα με την ΟΒΥΕ, οι πάροχοι ενδέχεται να συνδέσουν τη συμμετοχή στο πρόγραμμα με μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας ενέργειας ή με το ιστορικό πληρωμών κάθε καταναλωτή.
Με αυτόν τον τρόπο, νοικοκυριά που έχουν εμφανίσει στο παρελθόν ληξιπρόθεσμες οφειλές θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από τις προσφορές ενεργειακής αναβάθμισης. Πρόκειται, όπως σημειώνει η Ομοσπονδία, για έναν ορατό κίνδυνο δημιουργίας «πολιτών δύο ταχυτήτων», παρότι βασικός στόχος του προγράμματος είναι η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Επιφυλάξεις διατυπώνονται και για την προτεινόμενη τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας, η οποία θα επιτρέπει στους παρόχους να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους. Η ΟΒΥΕ παρατηρεί ότι η συγκεκριμένη αλλαγή δεν συνοδεύεται από τεκμηριωμένη εκτίμηση των μελλοντικών οφελών για την αγορά και τους καταναλωτές.
Η Ομοσπονδία ζητά, τελικά, την αλλαγή των σχετικών διατάξεων, ώστε όλα τα νοικοκυριά να έχουν ισότιμη πρόσβαση στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, προτείνει τη δημιουργία ενός διαφανούς συστήματος, το οποίο δεν θα περιορίζει τον ανταγωνισμό ούτε θα αποκλείει τις μικρές τεχνικές επιχειρήσεις και τους αδειούχους εγκαταστάτες.